Księżyc. Tajemnicza kula zawieszona na niebie

Księżyc. Towarzyszy nam od zawsze. A już za chwilę, już za momencik stanie się coś, co zdarza się raz na 100 lat. Pełne zaćmienie Księżyca. Najdłuższe w XXI wieku. Dlaczego tak nas to kręci? Czego się obawiamy? Czas poznać kilka faktów o ziemskim satelicie!

Czy Księżyc to ser?

Niektórym Księżyc przypomina ser. Inni, twierdzą, że mieszkają na nim kosmici. Nie zmienia to faktu, że Księżyc zawsze budził ciekawość.  Z jednej strony towarzyszył ludziom każdego dnia, wydawać by się mogło, że jest na wyciągnięcie ręki. Z drugiej jednak, nie dało się go złapać i dotknąć. Skrywał w sobie wiele tajemnic, dlatego łatwo było wykorzystywać niewiedzę do zarządzania czasem, strachem i życiem.

Spadnijmy w końcu z księżyca

Zejdźmy jednak na ziemię. W kulturze ludowej nikt nie bawi się w szukanie kosmitów. Tu księżyc ma bardzo praktyczne zastosowanie. Odmierza czas. Po prostu. Jest dowodem na cykliczność przyrody, na ciągłe powracanie tego, co było. Skąd to się wzięło? Przede wszystkim z obserwacji. Ludzie zauważyli, że pojawia rytmicznie pojawia się na niebie. Poza tym księżyc jest silnie związany z religią. Został stworzony przez Boga właśnie do odmierzania czasu. Znajdziecie też wiele obrazów przedstawiających ­Maryję stojącą na księżycu.

Fazy księżyca

Księżyc, choć stały, ulegał ciągłym przemianom. Wyróżniamy jednak trzy główne fazy księżyca: nów, pełnię i po pełni, w południowych gwarach zwane także wiotkiem. Na Warmii i Mazurach mówi się jeszcze o czasie po pełni i o pustych dniach.

Nów

Nów symbolizuje początek i koniec. Witano go z radością, przypisując królewskie atrybuty: koronę oraz berło. Gdy księżyca przybywa, należy siać rośliny, zwłaszcza groch, jęczmień, kapustę oraz ogórki. Kapustę można wtedy także kisić. Można zbierać również rośliny lecznicze, odpędzać choroby skórne oraz wykonywać praktyki magiczne. Gdy chcemy, by ktoś odwzajemnił nasze uczucie, powinniśmy zebrać w majeranek. Niby wszystko cudnie, ale w trakcie nowiu można też zaszkodzić.  W pierwszy czwartek po nowiu kobiety mogą znaleźć tajemnicze zielę, które może zaszkodzić mężczyznom. Ponadto, gdy kobieta została skrzywdzona kiedyś przez czarownicę, może się w końcu na niej zemścić. Gdy jest blisko pełni, należy ścinać drzewa. W okresie, gdy księżyca ubywa, jest dobry czas na sprzątanie zarówno w domu, jak i w ogrodzie. Łatwiej pozbywa się kurzu i wszelkiego robactwa. W czasie nowiu dobrze organizować także wszelkie wydarzenia, mające skutki w przyszłości. Jeśli planujesz więc ślub, to tylko w nowiu. Odpieluchowujesz dziecko? Przechodzisz na wege? Jeśli zrobisz to w nowiu, na pewno Ci się uda!

Pełnia księżyca

W ludowym obrazie świata to najdoskonalsza faza księżyca. Symbolizuje spełnienie, miarę doskonałej okrągłości, osiągnięcie celu.  To, co rozpoczęte w trakcie pełni, będzie trwało. Dobrze jest rozpocząć orkę, gdyż ochroni to ziemię przed chwastami, przesadzać rośliny, siać ziemniaki i róże, gdyż będzie ich pełno. Na Mazurach wierzono, że w czasie pełni można pozbyć się brodawek. To także dobry czas na zawieranie małżeństw, i rodzenie dzieci (by były przy pełnym rozumie). Jest też kilka zakazów. Przede wszystkim nie należy siać pszenicy.

Nie siej pszenicy przy pełni, bo się śnieciem wypełni

Nie powinno się także siać koniczyny, gdyż ta zasadzona w pełni, nie będzie odpowiadała krowom. Są spory dotyczące odstawiania dziecka od piersi – jedne źródła twierdzą, że to dobry czas, gdyż dziecko odstawione w tym czasie będzie pełne, nie zazna głodu, inna wersja głosi, że będzie miało zauroczone oczy. Pełnia to także czas aktywizacji demonów i czarownic, lepiej nie udawać się do lasów, na Łysą Górę i w inne miejsca, gdzie można je spotkać.

Po pełni

Okres po pełni kojarzy się ze starością i tym, co minęło. Urodzone w tej fazie dzieci i zwierzęta będą słabego zdrowia i wiotkie. Należy wtedy pozbywać się tego, co nam niepotrzebne, gdyż mniejsze prawdopodobieństwo, że wróci. Gdy księżyc jest wiotki dobrze jest także kosić ściernie. To także czas, kiedy odchodzą choroby zamawiane w czasie nowiu. Po pełni nie należy pożyczać pieniędzy, bo możemy ich nie odzyskać. Przy wiotkim księżycu unikamy siania, gdyż rośliny mogą wyrosnąć małe lub będą szybko gnić. Lepiej nie wykonywać także prac zarobkowych.

A co się działo, gdy następowało zaćmienie Księżyca? O tym przeczytasz TUTAJ.

Źródła:

J. Bartmiński, Księżyc [w:] tenże (red.), Słownik symboli i stereotypów ludowych. Kosmos, t. 1, Lublin 1996.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *